Phòng họp mười người. Đối tác nước ngoài ngồi đối diện. Họ vừa hỏi bạn một câu.
Tay bạn đã ở dưới gầm bàn từ lúc nào. Điện thoại mở sẵn ô dịch. Bạn gõ câu tiếng Việt trong đầu vào đó, chờ hai giây, rồi ngẩng lên đọc dòng chữ tiếng Anh vừa hiện ra.
Đối tác nghiêng đầu. Họ hỏi lại. Bạn đọc lần nữa, chậm hơn, to hơn. Người ngồi cạnh khẽ chen vào, nói lại ý đó bằng câu của họ. Đối tác gật đầu, cuộc họp chạy tiếp.
Bạn ngồi đó, tay vẫn để trên điện thoại. Câu chuyện đã đi qua chỗ của bạn.
Có người viết cho Hằng đúng cảm giác đó: "ú ớ và phải dùng gg dịch, cảm thấy thật ngại và xấu hổ". Một người khác, làm chủ doanh nghiệp, viết gọn hơn: "phải đi thuê trợ lý để giao tiếp với đối tác. Khá là nhục".
Đây không phải chuyện vốn từ. Bài này Hằng nói cho rõ nó là chuyện gì.
Trong phương pháp Speakout, việc học nói đi theo sáu cấp: Âm, Từ, Cụm, Câu, Đoạn, Bài.
Người phải nhờ phiên dịch gần như luôn kẹt ở cấp Cụm.
Cấp Từ, bạn đã có. Bạn biết *confirm*, biết *deadline*, biết *invoice*. Từ nào không biết thì tra ba giây là ra.
Nhưng trong cuộc họp thật, không ai nói bằng từ rời. Người ta nói bằng cụm, những khối chữ đi liền nhau và bật ra nguyên khối. Cấp Cụm là cấp đó.
Khác nhau nằm ở tốc độ. Từ thì tra được, vì tra xong bạn vẫn còn kịp. Cụm thì không. Đối tác vừa dứt lời, khoảng trống để bạn đáp chỉ dài chừng hai giây. Hai giây không đủ cho một vòng dịch, chỉ đủ cho thứ đã nằm sẵn trong miệng.
Nên chuyện xảy ra không phải là bạn không biết nói gì. Bạn biết. Bạn chỉ không ráp kịp. Và khi không ráp kịp vài lần, bạn chuẩn bị sẵn bằng máy dịch, rồi bằng người dịch.
Cái bạn cần không phải thêm một nghìn từ nữa. Là một số cụm ít thôi, đúng tình huống nghề của bạn, và đã lặp đủ nhiều để bật ra mà không cần nghĩ.
Hằng không bảo bạn bỏ Google dịch. Đó là công cụ tốt, Hằng cũng dùng. Vấn đề là dùng sai chỗ.
Chỗ dùng được:
Chỗ dùng hỏng:
Vì sao ba chỗ đó hỏng? Câu máy dịch thường đúng ngữ pháp, nhưng sai hai thứ khác.
Thứ nhất là sai đăng ký giọng điệu. Cùng một ý, nói với đồng nghiệp ngang hàng khác với nói với khách hàng, viết email khác với nói trong phòng họp. Máy không biết bạn đang ở tình huống nào, nên nó trả về câu trung tính, thường trang trọng quá mức hoặc cứng quá mức so với chỗ bạn đứng.
Thứ hai là sai nhịp. Câu người ta nói trong họp thường ngắn, có chỗ ngắt, có chỗ nhấn. Câu máy dịch dài hơn, phẳng hơn, không có chỗ thở. Bạn đọc lên là người nghe nhận ra ngay đó là câu đọc chứ không phải câu nói.
Cộng hai thứ lại, cái đối tác nghe được là một câu lạ. Họ không chê bạn. Họ chỉ nghiêng đầu, vì thật sự chưa chắc bạn muốn nói gì.
Còn một cái giá nữa: lúc bạn cúi xuống gõ máy là lúc bạn không nghe. Cuộc họp đi tiếp mà bạn ở lại phía sau.
Bạn không thoát khỏi phiên dịch bằng một bước nhảy. Bạn giành lại từng loại tình huống. Mỗi bậc chốt xong thì phần đó không phải nhờ ai nữa.
Dưới đây là năm bậc, kèm một ít cụm thông dụng để bắt đầu. Đừng học hết một lượt. Lấy một bậc, làm tới khi nó bật ra được, rồi mới sang bậc sau.
Bậc dễ nhất, và đổi cảm giác nhanh nhất. Nói được đoạn mở đầu bằng giọng mình, bạn bước vào cuộc họp ở tư thế khác hẳn.
Bậc bị bỏ quên nhiều nhất. Người ta hay im lặng gật đầu, và đối tác không biết bạn đã hiểu hay chưa. Một câu ngắn ở đây giữ cho cuộc họp không đi lệch.
Đây là bậc đắt nhất trong cả bài. Nếu bạn chỉ làm được một bậc thôi thì hãy làm bậc này.
Lý do: nỗi sợ lớn nhất trong cuộc họp không phải sợ nói sai. Là sợ bị hỏi một câu mình nghe không ra, rồi ngồi im không biết làm gì. Chính khoảnh khắc đó đẩy người ta về phía phiên dịch. Có người tả cảm giác ngồi nghe mà không bắt được gì bằng đúng bốn chữ: "vịt nghe sấm".
Khi có sẵn câu hỏi lại, khoảnh khắc đó không còn là vực nữa. Nó thành một nhịp bình thường của cuộc họp.
Xin nói thẳng: hỏi lại không phải dấu hiệu bạn kém tiếng Anh. Người bản xứ hỏi lại nhau suốt. Đường truyền nhiễu, người nói nhanh, số liệu dài, ai cũng phải hỏi lại. Thứ khiến bạn trông thiếu chuyên nghiệp không phải việc hỏi lại, mà là im lặng gật đầu rồi làm sai.
Bốn mức, mỗi mức một loại câu.
Mức một, chưa nghe rõ cả câu. Bạn không bắt được gì, cần họ nói lại từ đầu.
Mức hai, nghe rõ chữ nhưng chưa hiểu ý. Mức này nhiều người nuốt luôn vì ngại. Đừng nuốt.
Mức ba, họ nói quá nhanh. Nhờ nói chậm lại là chuyện lịch sự và bình thường trong họp.
Mức bốn, cần nhắc lại con số hoặc tên riêng. Mức quan trọng nhất về mặt công việc, vì sai một con số là sai cả đơn hàng.
Câu *Let me read that back to you* đáng học riêng. Nó vừa xác nhận số liệu, vừa cho bạn thêm vài giây, lại nghe rất chuyên nghiệp.
Nếu bạn thấy mình bắt được người này mà không bắt được người kia, đọc thêm bài Nghe tiếng Anh nhiều giọng khác nhau.
Khó hơn ba bậc trên, nhưng dễ hơn bậc năm, vì bạn được chuẩn bị. Biết trước mình sẽ nói gì, viết ra, luyện, rồi nói.
Mẹo: đừng viết thành bài văn rồi đọc. Viết gạch đầu dòng, mỗi ý một cụm ngắn, rồi nói quanh gạch đầu dòng đó. Đọc nghe ra là đọc, nói nghe ra là nói.
Bậc cuối, để sau cùng. Chỗ bạn chen vào giữa dòng, phản biện, xử lý câu hỏi không lường trước.
Nhiều người nhắm thẳng bậc này từ đầu rồi thấy mình thất bại. Không phải bạn kém. Là bạn nhảy qua bốn bậc dưới.
Muốn tập bậc này ngoài giờ họp thật, đọc bài Luyện nói tiếng Anh với người nước ngoài.
Cụm chỉ chạy khi âm của bạn đủ chuẩn để người ta nhận ra.
Bạn có thể thuộc lòng *Could you say that again, please?* mà đối tác vẫn nghiêng đầu, nếu âm phát ra lệch. Lúc đó lỗi không nằm ở cụm. Có người viết cho Hằng: "tôi nói họ không hiểu, họ nói tôi không hiểu, mặc dù câu tôi nói hoàn toàn đúng ngữ pháp... Tôi rất buồn". Đó là dấu hiệu nền âm còn lệch.
Nếu bạn đang ở tình trạng đó, đừng học thêm cụm. Lùi một bước, đo lại nền âm trước, bằng bài tự kiểm chấm theo đúng sáu cấp: Tự kiểm tra phát âm tiếng Anh. Sửa âm một lần thì dùng được cho mọi cụm về sau, còn nền âm lệch thì bạn sửa từng cụm mãi không hết.
Phần chọn tình huống nào làm trước trong công việc của bạn, Hằng viết riêng ở bài Tiếng anh giao tiếp công sở.
Đánh dấu những dòng bạn làm được ngay hôm nay, không cần chuẩn bị.
Bạn không cần đủ bảy dòng. Bạn cần biết mình đang dừng ở dòng nào, để chốt đúng bậc đó thay vì học tràn lan.
Bạn không thiếu từ. Bạn thiếu cụm bật ra kịp trong hai giây.
Google dịch giữ lại để đọc và để kiểm, bỏ nó ra khỏi lúc đang nói.
Giành lại từng bậc: chào hỏi, xác nhận, hỏi lại, trình bày có chuẩn bị, rồi mới đối thoại tự do. Bậc hỏi lại là bậc đáng làm trước nhất, vì nó gỡ đúng nỗi sợ đã đẩy bạn về phía người dịch.
Và nếu người ta vẫn không hiểu dù cụm đã đúng, thì gốc nằm ở âm, không nằm ở cụm.
Không. Bạn giành lại từng loại tình huống một. Chốt xong bậc chào hỏi thì phần đó không cần ai dịch nữa, dù bốn bậc còn lại vẫn chưa xong.
Dùng để đọc tài liệu thì tốt. Dùng để dịch cả câu rồi đọc lên trong lúc đối thoại thì hỏng, vì câu ra thường sai giọng điệu và sai nhịp, nghe ra là câu của máy. Ngoài ra lúc bạn cúi xuống gõ là lúc bạn không nghe.
Không. Người bản xứ cũng hỏi lại nhau liên tục. Cái bị coi là thiếu chuyên nghiệp là im lặng gật đầu rồi làm sai, không phải việc hỏi lại.
Vì từ nằm ở cấp Từ, còn hội thoại chạy ở cấp Cụm. Từ thì tra được, cụm thì phải bật ra trong hai giây. Thiếu cụm sẵn thì vốn từ nhiều cũng không kịp ráp thành câu.
Ít thôi, nhưng phải bật ra được. Ba tới năm cụm cho một bậc, lặp tới khi nói mà không cần nghĩ, giá trị hơn ba mươi cụm chỉ đọc qua một lần.
Nếu bạn đã ngồi trong một cuộc họp mà tay để dưới gầm bàn, Hằng hiểu cảm giác đó, và Hằng không nghĩ nó nói lên điều gì về năng lực của bạn.
Hằng mời bạn xem một buổi học miễn phí tại Speakout.Live. Đăng ký xong vào học ngay, không phải chờ lịch. Trong buổi đó bạn sẽ thấy vì sao câu mình nói ra người ta chưa nhận được, và cấp nào cần chốt trước để lần họp sau bạn không phải mở ô dịch nữa.
Một buổi học miễn phí. Đăng ký xong là vào học ngay.
Đăng ký tại Speakout.Live