Shadowing là phương pháp được nhắc tới rất nhiều, và cũng là phương pháp bị dùng sai nhiều nhất mà Hằng từng thấy.
Shadowing tiếng anh là gì. Nói gọn, đó là việc bạn nghe một đoạn tiếng Anh và nói theo gần như cùng lúc, chậm hơn người nói chừng một nhịp, giống cái bóng đi theo người. Bạn không chờ họ nói xong mới lặp lại, bạn đuổi theo họ.
Nghe thì hấp dẫn. Không cần giáo trình, không cần thầy, chỉ cần tai nghe và một đoạn audio. Rất nhiều người bắt đầu ngay.
Rồi ba tháng sau họ ghi âm lại giọng mình và thấy gần như không khác gì lúc đầu.
Bài này Hằng nói rõ vì sao, và điều kiện gì để shadowing thật sự có tác dụng.
Trước hết phải công bằng với phương pháp này. Nó có mạnh thật.
Shadowing rèn tốt ba thứ.
Nhịp và giai điệu của câu. Vì bạn đuổi theo người nói, bạn buộc phải bám nhịp của họ, không có thời gian đọc từng chữ rời rạc. Đây là cách rất tốt để chữa bệnh câu phẳng.
Nối âm. Bạn không kịp tách từng từ, nên miệng bạn tự học cách để các từ trượt vào nhau.
Tốc độ. Bạn quen dần với việc miệng phải chạy nhanh mà không vấp.
Ba thứ này đều thuộc cấp Cụm và cấp Câu trong lộ trình sáu cấp. Đó là vùng shadowing phát huy tốt nhất.
Đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm và trả giá.
Shadowing không sửa được âm đơn của bạn.
Lý do rất đơn giản. Khi bạn đuổi theo người nói, bạn không có thời gian để ý xem lưỡi mình đang đặt ở đâu, môi mình có tròn không, hơi có bật ra không. Bạn chỉ kịp phát ra một âm gần giống nhất mà miệng bạn đã quen.
Nghĩa là bạn đang chạy rất nhanh trên chính những âm sai của mình.
Và đây là chỗ nguy hiểm: mỗi lần lặp là một lần khắc sâu thêm. Hằng hay nhắc học viên câu này, và nó đúng với shadowing hơn bất kỳ phương pháp nào khác: luyện tập tạo nên sự hoàn hảo, nhưng luyện tập sai thì kết quả sai hoàn toàn.
Người shadowing với nền âm lệch không giậm chân tại chỗ. Họ đi lùi, vì cái sai được củng cố mỗi ngày. Sau vài tháng, cái sai đó thành nếp cứng, và gỡ ra tốn công gấp nhiều lần.
Từ những gì Hằng quan sát, shadowing chỉ nên bắt đầu khi ba điều kiện này có đủ.
Điều kiện một, âm đơn của bạn đã tương đối đúng. Không cần hoàn hảo, nhưng những âm hay dùng phải không còn bị gộp. Nếu bạn vẫn đang phát chung một âm cho hai âm khác nhau thì shadowing sẽ nhân bản lỗi đó lên.
Điều kiện hai, bạn giữ được âm cuối. Nếu miệng bạn có thói quen buông trước khi tới cuối từ, tốc độ của shadowing càng làm bạn buông sớm hơn.
Điều kiện ba, bạn có ghi âm và nghe lại. Shadowing mà không ghi âm là bay không có đồng hồ. Bạn cảm thấy mình giống bản gốc, nhưng cảm giác lúc đang nói không đáng tin, vì bạn nghe giọng mình qua xương sọ.
Nếu chưa đủ ba điều kiện, việc cần làm không phải là shadowing. Việc cần làm là quay lại phần âm ở bài trụ Phát âm tiếng Anh: học từ gốc cho người Việt.
Khi đã đủ điều kiện, đây là quy trình Hằng khuyên. Làm với một đoạn ngắn, ba mươi tới sáu mươi giây.
Bước một, nghe hiểu trước. Nghe đoạn đó vài lần cho tới khi bạn nắm nội dung. Shadowing một đoạn mình không hiểu chỉ là bắt chước tiếng động.
Bước hai, đọc chậm cùng lời. Mở lời ra, đọc theo bản gốc nhưng ở tốc độ chậm, dừng lại được. Đây là lúc bạn sửa các âm còn lệch. Bước này không được bỏ, vì đây chính là bước phân biệt shadowing có ích và shadowing có hại.
Bước ba, shadowing có lời. Nhìn lời, nói đuổi theo bản gốc ở tốc độ thật. Mắt có lời để bám nên bạn không bị mất dấu.
Bước bốn, shadowing không lời. Bỏ lời, chỉ nghe và đuổi. Đây mới là shadowing đúng nghĩa.
Giữa bước ba và bước bốn, nhớ ghi âm ít nhất một lần và nghe lại. Bạn sẽ nghe ra những chỗ mình đang trượt qua mà lúc nói không nhận thấy.
Ba tiêu chí.
Ngắn. Ba mươi tới sáu mươi giây. Làm kỹ một đoạn ngắn hơn hẳn chạy qua mười phút audio.
Có lời kèm. Không có lời thì bạn không sửa được ở bước hai.
Tốc độ vừa sức. Chọn đoạn mà bạn theo được ở mức khoảng bảy phần mười. Quá nhanh thì bạn chỉ ậm ừ cho có, và ậm ừ thì không rèn được gì.
Và một lời khuyên nữa: bám một đoạn trong nhiều ngày thay vì đổi đoạn liên tục. Cơ miệng cần lặp mới nhớ. Đổi đoạn mỗi ngày là bắt cơ học lại từ đầu mỗi ngày.
Ngày một, chọn một đoạn bốn mươi giây có lời. Nghe hiểu nội dung, chưa nói.
Ngày hai, đọc chậm cùng lời, dừng lại sửa các âm lệch. Ghi âm.
Ngày ba, vẫn đọc chậm, tập trung vào âm cuối và trọng âm.
Ngày bốn, shadowing có lời ở tốc độ thật.
Ngày năm, shadowing có lời, ghi âm, nghe lại và ghi ra ba chỗ mình trượt.
Ngày sáu, sửa ba chỗ đó ở tốc độ chậm rồi quay lại tốc độ thật.
Ngày bảy, shadowing không lời, ghi âm, so với bản ghi ngày hai.
Bạn để ý cả tuần chỉ một đoạn bốn mươi giây, và có tới ba ngày làm ở tốc độ chậm. Đó là cố ý. Phần chậm mới là phần sửa, phần nhanh chỉ là phần củng cố.
Là nói đuổi theo bản gốc chậm hơn một nhịp. Nó rèn tốt nhịp câu, nối âm và tốc độ.
Nó không sửa được âm đơn, vì bạn không có thời gian để ý khẩu hình. Làm khi nền âm còn lệch thì mỗi lần lặp là một lần khắc sâu cái sai.
Điều kiện để bắt đầu: âm đơn tương đối đúng, giữ được âm cuối, và có ghi âm để đối chiếu.
Nếu bạn chưa chắc nền của mình, đọc Lỗi phát âm tiếng Anh người Việt hay mắc. Muốn hiểu vì sao lỗi cũ khó gỡ, xem Học tiếng Anh mãi không tiến bộ.
Là phương pháp nghe một đoạn tiếng Anh và nói đuổi theo gần như cùng lúc, chậm hơn người nói chừng một nhịp, giống cái bóng đi theo người.
Không sửa được âm đơn. Khi đuổi theo bản gốc bạn không có thời gian để ý khẩu hình, nên chỉ phát ra âm gần giống nhất mà miệng đã quen. Nó rèn nhịp câu và nối âm, không rèn âm gốc.
Chưa nên. Nền âm còn lệch mà shadowing thì mỗi lần lặp là một lần củng cố cái sai. Nên xử lý phần âm trước.
Hai mươi phút với một đoạn ngắn là đủ, miễn là đều. Quan trọng hơn thời lượng là bạn có bước đọc chậm để sửa và có ghi âm để đối chiếu.
Bám một đoạn vài ngày rồi mới đổi. Cơ miệng cần lặp mới nhớ, đổi đoạn mỗi ngày là bắt cơ học lại từ đầu.
Nếu bạn đã shadowing một thời gian mà nghe lại giọng mình vẫn thấy như cũ, nhiều khả năng bạn đang chạy nhanh trên những âm còn lệch. Hằng mời bạn xem một buổi học miễn phí tại Speakout.Live. Đăng ký xong vào học ngay, không phải chờ lịch. Xử lý phần âm trước rồi quay lại shadowing, bạn sẽ thấy nó hiệu quả hẳn.
Một buổi học miễn phí. Đăng ký xong là vào học ngay.
Đăng ký tại Speakout.Live