Chín giờ sáng thứ Ba. Bạn bấm nút "Join" trên Zoom. Camera bật lên, khuôn mặt bạn hiện ra trên màn hình, tóc chưa kịp chải.
Sếp bên kia mỉm cười, giới thiệu: "This is our colleague from Vietnam." Ba đối tác từ vài nước khác nhau gật đầu chào. Bạn cười, đưa tay vẫy nhẹ, miệng nói "Hi" nhưng không rõ có ai nghe thấy không.
Cuộc họp bắt đầu. Ba mươi phút đầu bạn còn theo được. Đến phút thứ ba lăm, mạng chập chờn, âm thanh mất một đoạn. Một đối tác nói xong, quay sang camera của bạn, ánh mắt hỏi "Bạn nghĩ sao". Bạn ngồi im. Gõ vài chữ vào cửa sổ note, giả vờ đang ghi lại. Thật ra bạn đang không biết câu vừa rồi nói gì.
Cuộc họp kết thúc lúc mười giờ. Bạn tắt camera. Ngồi một mình mười phút, thấy vừa mệt vừa xấu hổ. Có một câu học viên viết cho Hằng đúng cảnh này: "toát mồ hôi hột khi sếp nói".
Trong phương pháp Speakout, việc học nói đi qua sáu cấp: Âm, Từ, Cụm, Câu, Đoạn, Bài. Với người đã tới B2, chuyện họp trực tuyến với đối tác nước ngoài nằm ở cấp Câu và cấp Đoạn. Bạn không thiếu từ vựng. Bạn thiếu những cụm bật ra được ngay khi đang căng thẳng.
Họp trực tuyến khó hơn họp trực tiếp vì hai chuyện. Một, bạn mất phần lớn tín hiệu ngôn ngữ cơ thể. Cái gật đầu, ánh mắt, tư thế người bên kia đều bị nén qua một khung hình bé xíu, nhiều khi tắt luôn camera. Hai, âm thanh không bao giờ rõ bằng ngoài đời. Mic rẻ, mạng chập, tiếng đè lên tiếng. Ai đã họp qua Zoom vài chục lần đều biết cảm giác đó.
Nghĩa là bạn cần hai loại cụm khác nhau. Một loại cụm phòng thủ dùng khi mất mạch, khi nghe không kịp, khi cần thời gian nghĩ. Một loại cụm chuyển tiếp dùng khi tới lượt bạn phải nói. Không có hai loại đó thì kết cục mặc định của cuộc họp là bạn ngồi im từ đầu đến cuối.
Đây là chỗ người học hay nghĩ ngược.
Trong một cuộc họp sáu mươi phút, bạn có thể chỉ nói năm đến mười phút. Phần lớn thời gian còn lại là nghe. Nên bạn tự nhủ: mình phải học thật nhiều cụm để nói cho hay trong mười phút đó.
Nhưng bạn nghĩ kỹ lại. Chính mười phút đó phải chính xác, không được trôi. Còn năm mươi phút nghe kia, nếu bạn không phòng thủ được khi mất mạch, thì mười phút bạn nói sẽ lệch chủ đề, vì bạn không bám được người ta đang bàn cái gì.
Cụm phòng thủ không phải là phụ. Nó là cái nền cho phần nói của bạn tồn tại. Học ngược lại chuyện này là học sai chỗ.
Bạn nhóm cụm theo dòng chảy cuộc họp thay vì học lộn xộn. Ba chặng, mỗi chặng một số cụm chắc chắn dùng được.
Chặng này ngắn. Nhưng nếu bạn bật ra được năm cụm này trong ba mươi giây đầu, cả cuộc họp bên kia đã có ấn tượng bạn là người có mặt, không phải người chỉ ngồi cho có.
Đây là chặng đắt nhất, và cũng là chặng người ta hay im nhất. Bạn tách theo năm tình huống nhỏ.
Khi không nghe kịp:
Khi không hiểu ý:
Khi cần thời gian nghĩ:
Khi muốn xen vào:
Khi bảo vệ ý kiến:
Bạn không cần thuộc hết ngay trong một tuần. Chọn hai cụm trong mỗi tình huống mà bạn thấy mình dễ gặp nhất, luyện tới khi bật ra được không cần nghĩ, rồi mới thêm cụm mới vào. Học một lúc cả mười lăm cụm thì đâu cũng không bật ra được cụm nào.
Nhiều người bỏ qua chặng này, tưởng nó thừa. Thật ra đây là chặng người ta nhớ bạn. Ai chốt được cuộc họp bằng một câu tóm tắt và một câu cam kết thì được xem là người điều phối tự nhiên, dù mấy chục phút giữa chỉ nghe.
Nếu bạn chỉ nhớ được năm câu, nhớ năm câu này. Chúng dùng được ở bất kỳ chặng nào.
Câu số bốn đặc biệt hữu ích trong họp trực tuyến. Khi có từ chuyên môn khó nghe, bạn xin gõ vào chat là bình thường, không ai chê trách. Đối tác nào cũng biết đường mạng không hoàn hảo. Câu số năm dùng khi vấn đề quá dài, không kịp bàn trong cuộc, hẹn trao đổi riêng sau. Đây là cách chuyên nghiệp để đóng lại một điểm mà bạn chưa xử lý được ngay, thay vì gật đầu qua chuyện.
Ba chặng cụm ở trên là ở cấp Câu và Đoạn. Nhưng nếu cấp Âm còn lệch, cả ba chặng đều rỗng.
Trong họp trực tuyến, âm cuối bị nuốt là chuyện nghiêm trọng. "I can't" mất chữ *t* thành "I can", nghĩa đảo ngược hoàn toàn. Bạn định nói "không được" mà người kia nghe thành "được", cả cuộc họp đi lệch một hướng khác. Chỉ vì một âm cuối.
Cụm phụ âm đầu từ và cuối từ cũng vậy. *Sixth, months, texts* mà nuốt phụ âm là người ta không nhận ra từ. Trong Lingua Franca Core, bốn thứ quyết định người khác có hiểu bạn không (phụ âm, cụm phụ âm, độ dài nguyên âm, trọng âm câu) đều nằm ở cấp Âm và cấp Từ. Bạn dựng cụm chặng 1-2-3 tốt tới đâu, nếu bốn thứ này còn lệch, người ta vẫn phải hỏi lại. Bạn quay lại đọc Tiếng anh giao tiếp công sở để thấy vì sao sửa âm ngay trong câu công việc là bước đi ngắn nhất.
Đó là ghi note bằng tiếng Việt trong lúc họp.
Bạn nghe một câu tiếng Anh, dịch trong đầu ra tiếng Việt, gõ tiếng Việt ra note. Chuyện này ăn hết dung lượng não bạn. Không còn chỗ nghĩ nội dung, không còn chỗ nghĩ câu trả lời, không còn chỗ nghe câu tiếp theo. Nên khi tới lượt bạn phát biểu, bạn trắng đầu, dù câu chuyện trước đó bạn nghe đủ.
Ghi note bằng tiếng Anh, bằng từ khoá ngắn, không phải câu đầy đủ, là một kỹ năng B2. Bạn không cần viết đẹp. Bạn cần viết đủ mốc để cuối cuộc họp dựng lại được nội dung. Tập chuyện này trước khi bước vào cuộc họp quan trọng: mở một podcast công việc, vừa nghe vừa gõ từ khoá tiếng Anh ra note. Muốn quen với đối tác nhiều quốc tịch, đọc thêm Nghe tiếng Anh nhiều giọng khác nhau.
Đánh dấu những dòng bạn trả lời được ngay.
Bốn dòng trở lên là bạn có nền. Dưới hai dòng là chỗ cần làm ngay tuần này, trước cuộc họp tới.
Bạn không thiếu năng lực. Bạn thiếu cụm bật ra được khi đang căng, và cụm phòng thủ nặng hơn cụm nội dung.
Nhóm cụm theo ba chặng, học chặng nào chắc chặng đó, thay vì học lộn xộn hàng trăm mẫu câu trong sách. Nhớ năm câu cứu mạng. Giữ cấp Âm sạch, đừng để một âm cuối làm đảo ngược ý cả câu.
Và bỏ thói quen ghi note tiếng Việt. Não bạn cần chỗ trống để nghe câu tiếp theo.
B2 là mức đủ để tham gia trọn vẹn một cuộc họp trực tuyến, hiểu được đại ý và phát biểu được ý mình. Dưới mức đó, bạn có thể theo được phần thông tin đơn giản nhưng khó bảo vệ ý kiến khi có tranh luận.
Xin gõ vào chat hoặc xin lặp lại đúng câu bạn chưa nghe, bằng một trong các cụm chặng 2. Đừng gật đầu qua chuyện. Đối tác thà lặp lại một câu còn hơn để bạn đi tiếp mà hiểu sai, ảnh hưởng công việc cả tuần sau.
Có, cho chặng mở đầu và chặng chốt. Với chặng giữa thì không viết được vì phải phản ứng theo cuộc họp. Bù lại, bạn thuộc trước các cụm phòng thủ và cụm chuyển tiếp để khi cần thì có sẵn.
Cụm phòng thủ trước. Nó giữ cho bạn ở lại trong dòng chảy cuộc họp. Không có nó, bạn mất mạch một lần là im luôn tới cuối. Cụm chuyển tiếp học sau, khi bạn đã đứng vững trong cuộc họp.
Đây là chuyện luyện tai. Bạn nghe podcast và video công việc quốc tế mỗi ngày một chút, làm quen với việc tiếng Anh không phải lúc nào cũng phát ra giống nhau. Chi tiết ở bài Nghe tiếng Anh nhiều giọng khác nhau. Song song đó, đừng ngại dùng cụm "Could you slow down a bit, please?" trong cuộc họp thật.
Nếu bạn đã ngồi trong một cuộc họp trực tuyến mà toát mồ hôi hột vì không mở lời được, Hằng hiểu cảm giác đó. Nó không nói gì về năng lực chuyên môn của bạn, nó chỉ nói bạn chưa có cụm bật ra được đúng lúc.
Hằng mời bạn xem một buổi học miễn phí tại Speakout.Live. Đăng ký xong vào học ngay, không phải chờ lịch. Trong buổi đó Hằng sẽ chỉ cho bạn thấy chỗ nào trong câu của bạn cần chắc lại, để lần họp tới bạn có thể vào cuộc thay vì ngồi im nghe rồi cuối buổi thấy mệt.
Một buổi học miễn phí. Đăng ký xong là vào học ngay.
Đăng ký tại Speakout.Live