Có một nỗi lo rất riêng của các mẹ, và nó khác hẳn nỗi lo của người đi làm.
Người đi làm sợ mất cơ hội. Mẹ thì sợ một thứ nặng hơn: sợ con đi theo vết xe đổ của mình.
Nhiều mẹ kể với Hằng rằng con bảo mẹ nói chuyện tiếng Anh với con đi, mà mẹ chỉ biết cười xoà cho qua. Có mẹ nói con còn cười bảo mẹ đọc sai rồi, nghe mắc cười quá. Câu đó của con hoàn toàn hồn nhiên, nhưng nó ở lại trong mẹ rất lâu.
Và có một nỗi lo sâu hơn nữa: nếu con nghe phải cái sai và nói theo, mẹ cũng không nhận ra để sửa cho con.
Hằng viết bài này cho đúng nỗi lo đó. Và câu trả lời gọn nhất là: mẹ sửa âm của chính mình trước. Đó mới là món quà thật cho con.
Hằng không nói để bạn yên tâm cho qua chuyện. Nỗi lo này đúng.
Trẻ nhỏ học ngôn ngữ bằng cách bắt chước âm thanh quanh mình, và chúng bắt chước rất nhạy, không phân biệt đúng sai. Nguồn âm nào lặp lại nhiều nhất thì ảnh hưởng mạnh nhất. Trong nhà, nguồn đó thường là mẹ.
Thêm nữa, trẻ nhỏ ghi âm rất nhanh và cũng đóng nếp rất nhanh. Cái vào đầu trong giai đoạn đầu bám lâu hơn nhiều so với cái học về sau.
Nên nếu mẹ đọc một từ theo cách Việt hoá và lặp lại hàng ngày, con nhiều khả năng sẽ đọc y như vậy.
Nhưng đây cũng chính là chỗ có tin tốt: cơ chế đó chạy theo cả hai chiều. Mẹ sửa âm của mình thì con cũng nhận được bản đúng, mà không cần mẹ phải hướng dẫn con điều gì cả.
Có ba lý do.
Lý do một, con học từ cái mẹ làm, không phải từ cái mẹ chỉ. Bạn không cần mở lớp cho con. Chỉ cần trong nhà có một người phát âm đúng và nói ra hàng ngày, con sẽ ngấm.
Lý do hai, mẹ đúng thì mẹ mới nhận ra khi con sai. Đây là điều nhiều mẹ lo nhất. Nếu tai mẹ chưa phân biệt được hai âm gần giống nhau, con đọc sai mẹ cũng không nghe ra. Sửa tai của mẹ là cách duy nhất để mẹ làm được vai người kiểm cho con.
Lý do ba, con nhìn thấy mẹ học. Cái này giá trị hơn mọi bài học. Con thấy mẹ đọc sai rồi sửa, thấy mẹ kiên trì, thấy mẹ không xấu hổ khi chưa giỏi. Đó là bài học về thái độ học tập, và nó theo con lâu hơn nhiều so với vài chục từ vựng.
Việc một, sửa nhóm từ mẹ hay nói với con. Không cần sửa cả bốn mươi bốn âm ngay. Hãy liệt kê ba mươi từ và câu mẹ dùng hàng ngày với con: chào buổi sáng, đánh răng đi, ăn cơm thôi, con giỏi lắm, đi ngủ nào. Tra phiên âm đúng cho nhóm đó, sửa cho chắc.
Ba mươi câu đó được lặp mỗi ngày vài chục lần trong nhà. Sửa đúng chúng có giá trị hơn học một cuốn từ vựng.
Việc hai, dùng nguồn âm chuẩn làm người đọc mẫu. Mẹ không cần là nguồn âm duy nhất. Bài hát, truyện đọc, video có giọng chuẩn đều là nguồn tốt. Vai của mẹ là chọn nguồn, ngồi cùng con, và cùng bắt chước theo.
Câu mẹ nói với con lúc đó không phải là mẹ chỉ cho con, mà là hai mẹ con cùng nghe cô ấy đọc rồi mình đọc theo nhé. Câu này gỡ áp lực cho mẹ và cũng đúng với sự thật.
Việc ba, thành thật với con. Khi con nói mẹ đọc sai rồi, mẹ đừng cười xoà cho qua và cũng đừng gạt đi. Mẹ nói thẳng là mẹ đang học lại, mẹ chưa đúng chỗ đó, mình cùng nghe lại nhé.
Nhiều mẹ ngại chuyện này vì sợ mất uy trước con. Theo Hằng thì ngược lại. Con thấy mẹ dám nhận và dám sửa, đó là hình mẫu rất mạnh.
Việc bốn, ghi âm hai mẹ con. Vừa vui vừa hữu ích. Ghi lại giọng cả hai đọc một câu, nghe lại cùng nhau, so với bản mẫu. Con thấy đây là trò chơi, còn mẹ có dữ liệu thật để biết mình và con đang lệch chỗ nào.
Đừng ghi chú cách đọc bằng chữ tiếng Việt cho con. Đây là thói quen phổ biến và nó tạo ra chính cái nếp sai mà mẹ đang lo. Chữ tiếng Việt không mô tả được các âm tiếng Việt không có.
Đừng ép con nói khi con chưa muốn. Ép sớm dễ tạo ra phản ứng ghét, mà ghét thì hỏng cả quá trình dài. Cứ để mẹ nói đúng hàng ngày, con nghe đủ thì tự nói.
Đừng so con với con nhà người ta. Nỗi so sánh này làm hỏng động lực của cả mẹ lẫn con.
Đừng nhận mình dốt trước mặt con. Có khác biệt giữa câu mẹ đang học lại chỗ này và câu mẹ dốt tiếng Anh lắm. Câu đầu là hình mẫu, câu sau là cái nhãn mà con có thể tự dán cho mình sau này.
Ngày một, liệt kê ba mươi câu mẹ hay nói với con bằng tiếng Anh, hoặc muốn nói mà chưa nói được.
Ngày hai, tra phiên âm cho các từ chính, đọc to, ghi âm.
Ngày ba, nghe lại và đánh dấu chỗ mẹ đang đọc khác bản mẫu.
Ngày bốn và năm, sửa các chỗ đã đánh dấu, mỗi câu lặp mười lần.
Ngày sáu, dùng năm câu trong đó với con trong sinh hoạt bình thường.
Ngày bảy, ghi âm hai mẹ con cùng đọc một câu, nghe lại cùng nhau.
Tuần đầu mục tiêu không phải con giỏi lên. Mục tiêu là mẹ có năm câu nói đúng và nói ra được với con một cách tự nhiên.
Hằng nghe câu này nhiều: con lớn rồi, mẹ học bây giờ có kịp không.
Kịp. Và có một điều đáng để mẹ giữ trong đầu: cái con nhận được từ mẹ không chỉ là phát âm. Là hình ảnh một người lớn dám bắt đầu lại từ đầu ở tuổi này.
Nếu mẹ lo về tuổi tác, đọc thêm Người lớn học tiếng Anh có khó không. Nếu mẹ ngại nói vì sợ sai, xem Sợ nói tiếng Anh sai. Còn muốn biết bắt đầu từ đâu, vào bài trụ Phát âm tiếng Anh: học từ gốc cho người Việt.
Bắt đầu từ chính mẹ, cụ thể là nhóm ba mươi câu mẹ hay nói với con hàng ngày. Sửa đúng nhóm đó có giá trị hơn nhiều so với việc mở một chương trình cho con.
Nên, nhưng đồng thời phải sửa dần. Nếu mẹ im lặng thì con mất một nguồn tiếp xúc. Cách an toàn là dùng thêm nguồn âm chuẩn làm người đọc mẫu, mẹ và con cùng bắt chước theo.
Nói thẳng là mẹ đang học lại chỗ đó và rủ con cùng nghe lại bản chuẩn. Con thấy mẹ dám nhận và dám sửa, đó là hình mẫu tốt hơn nhiều so với việc cười xoà cho qua.
Không nên. Chữ tiếng Việt không mô tả được những âm mà tiếng Việt không có, nên bạn đang ghi lại một phiên bản gần đúng, và đó chính là nguồn của nếp sai.
Không muộn. Ngoài phần phát âm, cái con nhận được còn là hình ảnh một người lớn dám bắt đầu lại, và điều đó theo con rất lâu.
Nếu bạn muốn nói chuyện với con bằng tiếng Anh mà không nơm nớp lo con sai theo mình, việc cần làm trước tiên là sửa tai và miệng của chính mình. Hằng mời bạn xem một buổi học miễn phí tại Speakout.Live. Đăng ký xong vào học ngay, không phải chờ lịch. Khi mẹ nghe ra được cái đúng, mẹ sẽ vừa nói được với con vừa kiểm được cho con.
Một buổi học miễn phí. Đăng ký xong là vào học ngay.
Đăng ký tại Speakout.Live