Có một nỗi sợ rất thật mà Hằng nghe hoài từ những người ngoài ba mươi, ngoài bốn mươi: sợ mình già rồi, học không vô nữa.
Bạn nhìn mấy đứa nhỏ nói tiếng Anh trơn tru, rồi nhìn lại mình ngồi cả buổi cũng chưa thuộc nổi chục từ. Bạn kết luận là não mình chậm rồi. Bạn nghĩ trẻ con có cái gì đó mà mình không còn nữa. Rồi bạn hỏi câu này: người lớn học tiếng anh có khó không, có còn kịp không?
Hằng muốn nói thẳng với bạn ngay từ đầu. Cái khó của người lớn là có thật, nhưng nó không nằm ở chỗ bạn nghĩ.
Hằng từng đồng hành với một chị ngoài năm mươi tuổi, cả đời chưa từng học tiếng Anh tử tế. Chị vào lớp với tâm thế xin lỗi trước, kiểu như tôi già rồi, chắc theo không nổi đâu, cô cứ để tôi ngồi cuối cũng được. Sau mấy tuần sửa phát âm, chính chị là người đọc câu rõ nhất lớp. Không phải vì chị thông minh hơn ai. Vì chị chịu làm đúng cái được chỉ, ngày nào cũng làm, không bỏ buổi nào.
Người lớn hay tự trách trí nhớ mình kém. Nhưng nếu bạn để ý, bạn vẫn nhớ được số tài khoản, nhớ lịch họp, nhớ tên khách hàng, nhớ hàng trăm thứ phức tạp trong công việc mỗi ngày. Trí nhớ bạn không hỏng.
Cái khó thật của người lớn nằm ở ba chỗ khác.
Thứ nhất là thói quen sai đã đóng cứng. Bạn đã đọc tiếng Anh theo kiểu Việt hoá suốt mười mấy năm, từ hồi đi học. Bây giờ sửa lại nghĩa là phải gỡ một cái nếp cũ ra trước, rồi mới đắp cái mới vào. Trẻ con không phải gỡ gì cả, tờ giấy còn trắng.
Thứ hai là sợ quê. Trẻ con nói sai thì cười xoà. Người lớn nói sai trước mặt đồng nghiệp, trước mặt con cái, thấy mặt nóng ran. Cái sợ này khiến bạn không dám mở miệng, mà không mở miệng thì không bao giờ nói được.
Thứ ba là thời gian vụn. Bạn không có ba tiếng liền mỗi tối như hồi sinh viên. Bạn có mười lăm phút lúc chờ cơm chín, hai mươi phút trên đường đi làm.
Ba cái khó này đều có cách xử lý. Không cái nào liên quan tới tuổi tác.
Trong khi bạn đang lo mình thua trẻ con, thì bạn đang cầm sẵn ba thứ mà trẻ con không có.
Bạn hiểu được lời giải thích. Khi Hằng nói âm này bật hơi ở đâu, lưỡi đặt chỗ nào, bạn hiểu ngay và làm theo được. Trẻ con phải bắt chước mò mẫm hàng trăm lần mới ra.
Bạn có lý do rõ ràng. Bạn học vì công việc, vì muốn nói chuyện được với con, vì một cánh cửa cụ thể bạn muốn mở. Động lực đó bền hơn nhiều so với việc học chỉ vì bị bắt học.
Bạn có tính kỷ luật. Bạn đã đi làm, đã nuôi con, đã chịu được những việc khó hơn học tiếng Anh nhiều. Cái bạn thiếu chưa bao giờ là sức chịu đựng.
Đây mới là chỗ Hằng muốn bạn nhìn kỹ. Phần lớn người lớn học tiếng Anh không thất bại vì tuổi, họ thất bại vì đi sai thứ tự.
Cách học phổ biến là gom từ vựng trước, học ngữ pháp trước, rồi mong tới lúc nào đó tự nhiên bật ra nói được. Nhưng nếu 44 âm gốc của bạn đang phát sai, thì càng thuộc nhiều từ, càng nói nhiều câu, người nghe càng không hiểu. Bạn nói ra một câu đúng ngữ pháp, đủ từ, mà người ta vẫn nhíu mày hỏi lại. Lúc đó bạn thấy mình dốt, trong khi thật ra bạn chỉ đang xây nhà từ nóc.
Nhà phải có móng. Móng của tiếng Anh nói là phát âm. Sửa 44 âm cho đúng trước, rồi mới tới đọc từ, tới cụm, tới câu, tới cả bài. Đi đúng thứ tự đó thì người nước ngoài mới hiểu bạn ngay lần đầu.
Nếu bạn đang mất gốc hoàn toàn và chưa biết đặt viên gạch đầu tiên ở đâu, bài trụ Mất gốc tiếng Anh bắt đầu từ đâu sẽ chỉ cho bạn thứ tự từng bước, thay vì học chắp vá.
Hằng gợi ý bạn làm theo bốn bước này, đúng thứ tự.
Bước một, đo lại gốc phát âm của mình. Đừng đoán. Đọc to một đoạn ngắn, ghi âm lại, nghe lại chính mình. Bạn sẽ nghe ra ngay những âm mình đang nuốt, đang thêm, đang làm sai.
Bước hai, sửa 44 âm. Đây là phần tốn công nhất và cũng là phần đáng giá nhất. Mỗi ngày vài âm, làm cho tới khi miệng quen chứ không phải cho tới khi hiểu. Hiểu là một chuyện, cơ miệng làm được là chuyện khác.
Bước ba, ghép âm thành từ, thành cụm. Lúc này bạn mới thêm từ vựng vào, và từ nào thêm vào là từ đó phát âm đúng ngay từ đầu, không phải sửa lại về sau.
Bước bốn, nói thành câu mỗi ngày. Mười lăm phút đều đặn hơn hẳn ba tiếng cuối tuần. Đây là chỗ chữ Đều trong Đúng, Đủ, Đều phát huy tác dụng.
Nếu bạn ngoài bốn mươi và muốn xem cụ thể hơn cách sắp xếp việc học vào một ngày bận rộn, bạn đọc thêm bài Học tiếng Anh tuổi 40.
Khó, nhưng không khó ở chỗ bạn tưởng.
Khó vì bạn phải gỡ nếp cũ, phải vượt qua cái ngại, phải xếp việc học vào một cái lịch đã chật. Không khó vì tuổi. Không khó vì trí nhớ.
Hằng đã hướng dẫn miễn phí cho hơn 33.000 người Việt học phát âm, và đồng hành cùng khoảng 5.000 học viên trả phí đi trọn lộ trình. Trong đó có người bắt đầu từ con số không khi đã ngoài năm mươi. Điều khiến họ đi được không phải năng khiếu, mà là họ được chỉ đúng thứ tự và họ chịu làm đều.
Khác chứ không phải khó hơn. Trẻ con bắt chước âm nhanh hơn, nhưng người lớn hiểu lời giải thích nhanh hơn và có kỷ luật hơn. Nếu được chỉ đúng phương pháp, người lớn tiến bộ rất rõ ràng vì biết mình đang sửa cái gì.
Kịp. Vấn đề không nằm ở tuổi mà ở thứ tự học. Bắt đầu từ phát âm gốc thì ai cũng đi được, kể cả người chưa từng học tiếng Anh ngày nào.
Quan trọng là đều chứ không phải nhiều. Mười lăm tới ba mươi phút mỗi ngày, làm liên tục, cho kết quả tốt hơn hẳn việc dồn vài tiếng vào cuối tuần rồi nghỉ cả tuần.
Đừng bắt đầu bằng từ vựng. Khi phát âm đúng rồi, từ vựng vào đầu dễ hơn nhiều vì bạn nhớ bằng âm chứ không phải nhớ bằng mặt chữ. Rất nhiều người thấy mình nhớ kém chỉ vì đang học ngược thứ tự.
Được, nếu bạn luyện đúng thứ tự và có cách tự kiểm tra phát âm của mình. Bạn tham khảo thêm bài Phát âm tiếng Anh online để biết cách tự luyện mà không bị lệch âm.
Nếu bạn đang đứng ở chỗ vừa muốn học lại vừa sợ mình không kịp nữa, Hằng mời bạn xem một buổi học miễn phí tại Speakout.Live. Đăng ký xong là vào học được ngay, không phải chờ lịch. Trong buổi đó Hằng sẽ chỉ cho bạn thấy gốc phát âm của mình đang hổng chỗ nào. Nhìn ra rồi, bạn sẽ hết lo chuyện tuổi tác, vì bạn biết việc mình cần làm là gì.
Một buổi học miễn phí. Đăng ký xong là vào học ngay.
Đăng ký tại Speakout.Live