Bạn đi hội thảo, nghe người ta khen một cuốn sách chuyên ngành nổi tiếng bằng tiếng Anh. Về nhà đặt mua, ba tuần sau sách tới. Đọc ba mươi trang, gấp lại. Cuốn sách nằm trên bàn thêm một tháng, rồi lên kệ.
Hoặc sếp đưa cuốn sách nghề, "em đọc rồi tuần sau chia sẻ nhé". Nhìn tựa đề đã hoang mang. Đọc chương một ba tiếng, đứng dậy không nhớ nổi ý gì.
Một câu học viên nói với Hằng, đúng cảm giác này: "học xong trả lại cho thầy cô luôn".
Vấn đề không phải tiếng Anh của bạn. Bạn đang đọc sách chuyên ngành theo cách đọc văn học. Hai việc khác nhau.
Trong phương pháp Speakout, việc học tiếng Anh đi theo sáu cấp: Âm, Từ, Cụm, Câu, Đoạn, Bài. Đọc sách chuyên ngành là cấp cao nhất của kỹ năng đọc, cấp Bài. Đọc cả một khối tri thức, không phải một câu hay một đoạn rời.
Nhưng đọc chuyên ngành khác đọc văn học ở mấy điểm căn bản.
Văn học có nghĩa bóng, tiếng lóng, ẩn dụ, phải cảm mới hiểu. Chuyên ngành có định nghĩa rõ ngay khi khái niệm được đưa ra.
Văn học có văn phong riêng của tác giả. Chuyên ngành có khuôn học thuật chung: dẫn nhập, đặt vấn đề, luận điểm, ví dụ, phản biện, kết luận. Đọc quen ba cuốn cùng lĩnh vực là đọc quen ba mươi cuốn.
Văn học đòi hỏi cảm nhận. Chuyên ngành đòi hỏi hiểu.
Nghĩa là ở trình B2, bạn đủ đọc được sách chuyên ngành, chưa đủ đọc được văn học. Vốn từ chuyên môn của một ngành thường chỉ vài trăm từ, lặp lại rất nhiều lần trong một cuốn. Học một cuốn là làm chủ vốn từ nền của cả ngành.
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Đừng đọc từ đầu tới cuối. Chia ba vòng, mỗi vòng có một mục tiêu riêng.
Ba mươi tới bốn mươi lăm phút cho cuốn hai đến ba trăm trang. Vòng này để biết cuốn sách nói gì, đáng đọc chỗ nào.
Đọc bìa gấp, đọc mục lục kỹ, đánh dấu ba đến năm chương chính. Đọc lời tựa và lời giới thiệu trọn vẹn, vì đây là chỗ tác giả tóm tắt cả cuốn và nói rõ họ tranh luận điều gì. Rồi đọc đoạn đầu và đoạn cuối của mỗi chương chính, không đọc thân chương.
Cụm hay gặp: *This book argues that*, *In chapter X, we will*, *The main thesis of this book is*.
Xong vòng một, bạn biết cấu trúc cuốn sách, chương nào là gốc lý thuyết, chương nào là ứng dụng. Nhiều cuốn đến đây đóng lại là đủ, không cần đọc kỹ.
Hai đến bốn tiếng, chọn hai đến ba chương quan trọng nhất từ vòng một. Không đọc cả cuốn kỹ.
Đọc từng đoạn. Cuối mỗi trang, dừng tự hỏi "mình vừa đọc gì". Trả lời được thì đi tiếp. Không trả lời được thì đọc lại đoạn đó, không đi tiếp. Đây là chỗ nhiều người mắc kẹt: đọc để đi hết trang, không kiểm tra xem đầu mình nhận được gì.
Đánh dấu định nghĩa và luận điểm chính bằng highlight. Ghi từ chuyên ngành mới ra bên lề, không tra ngay. Chờ vòng ba.
Cụm hay gặp: *The key concept here is*, *It's important to note that*, *In other words*.
Vòng này phân biệt người đọc rồi quên với người đọc rồi dùng được.
Mỗi chương ghi ba mục: Ý chính một câu, Bằng chứng và ví dụ hai đến ba gạch đầu dòng, Áp dụng vào công việc mình một đến hai câu.
Ba mục, không nhiều hơn. Không tóm tắt cả chương. Không chép lại đoạn hay. Nếu ý chính viết không nổi một câu, nghĩa là bạn chưa hiểu chương đó.
Tra năm đến mười từ chuyên ngành đã đánh dấu, không tra hết. Chọn từ lặp lại nhiều hoặc là khái niệm gốc. Từ chỉ xuất hiện một lần thì bỏ qua.
Ghi bằng tiếng Anh, không dịch sang tiếng Việt. Ghi tiếng Anh giữ được sắc thái chuyên môn của tác giả, và lần sau cần tra ngược từ note ra sách rất nhanh.
Kết quả một cuốn sách ba trăm trang: một đến hai trang note. Đây là thứ bạn giữ, dùng vào công việc. Cuốn sách nguyên bản có thể lên kệ, note thì ở gần bàn.
Một bẫy hay mắc: cứ một từ không biết là dừng tra. Đọc mười phút tra năm lần, mạch đọc gãy.
Cách xử theo thứ tự:
Một, chọn sách quá cao cho cấp mình. Người mới bước vào lĩnh vực đọc thẳng cuốn hàn lâm dày định lý, bỏ sau hai mươi trang là bình thường. Bắt đầu bằng sách phổ thông của ngành trước, ngôn ngữ đơn giản, ví dụ nhiều. Đọc hai đến ba cuốn phổ thông xong bạn có nền để đọc cuốn hàn lâm.
Hai, đọc như đọc văn học. Đọc từng chữ, không được bỏ dòng nào. Đây là cách đọc tiểu thuyết, không phải cách đọc sách nghề. Sách chuyên ngành viết cho người có nền, tác giả cố tình lặp ý ở chương cuối. Bạn được phép quét nhanh phần biết, dừng ở phần mới.
Ba, không ghi chú. Đọc xong đóng sách lại, không viết gì. Một tuần sau kể cho đồng nghiệp, không nhớ nổi ba ý. Ghi chú không phải để nhớ. Ghi chú để dùng lại.
Nhiều người đặt mục tiêu một tháng một cuốn, đọc cuốn thứ ba là hết hơi. Cách phân bổ Hằng gợi ý:
Tổng thời gian cả năm không quá năm mươi giờ. Kiến thức nhận được nhiều hơn hẳn so với việc bò từng trang qua hai cuốn.
Sách chuyên ngành có ba phần: dẫn nhập, lý thuyết gốc, ứng dụng. Chỉ lý thuyết gốc đáng đọc kỹ. Ứng dụng lặp ý gốc và đưa ví dụ, quét nhanh được. Dẫn nhập đọc ở vòng một là đủ.
Người đọc kỹ đều cả cuốn là người mất thời gian mà nhận được ít nhất. Tác giả không viết mọi phần với mật độ như nhau.
Đánh dấu những dòng bạn trả lời được ngay.
Từ năm dòng trở lên, bạn đang đọc như người làm nghề. Dưới ba dòng thì bạn đang đọc như đọc tiểu thuyết, và đó là lý do sách chuyên ngành hay lên kệ sớm.
Cỡ B2 là đủ. Sách chuyên ngành dễ hơn văn học vì có định nghĩa rõ, khuôn viết chung, vốn từ chuyên môn lặp nhiều. Nếu nền còn dưới B2, chọn sách phổ thông của ngành trước, đừng đọc thẳng sách hàn lâm.
Không cái nào một mình đủ. Chia ba vòng: vòng một quét toàn cảnh, vòng hai đọc kỹ hai đến ba chương gốc lý thuyết, vòng ba ghi chú theo bố cục. Cuốn nào không đáng đọc kỹ thì dừng ở vòng một.
Đọc tiếp ba đến năm câu xem ngữ cảnh có làm rõ nghĩa không. Nếu vẫn không hiểu và từ đó lặp lại, khoanh tròn, tra cuối chương một lần cho cả nhóm. Từ chỉ xuất hiện một lần thì bỏ qua.
Bằng tiếng Anh. Giữ được sắc thái chuyên môn, và khi cần tra ngược từ note ra sách rất nhanh.
Vòng một ba mươi tới bốn mươi lăm phút. Vòng hai hai đến bốn tiếng cho hai đến ba chương chọn kỹ. Vòng ba một tiếng ghi chú. Đừng ép đọc kỹ ba trăm trang trong một tuần, đó là công thức để bỏ dở.
Nếu bạn đọc tới đây và nhận ra mấy cuốn sách chuyên ngành trên kệ chưa dùng được, Hằng mong bạn đi ra với một ý nghĩ khác: vấn đề nằm ở cách đọc, không nằm ở tiếng Anh của bạn.
Hằng mời bạn xem một buổi học miễn phí tại Speakout.Live. Đăng ký xong vào học ngay, không chờ lịch. Trong buổi đó bạn sẽ thấy vì sao việc đọc, việc nghe, việc nói lâu nay đều đang thiếu một cấp nền chung.
Một buổi học miễn phí. Đăng ký xong là vào học ngay.
Đăng ký tại Speakout.Live