Cách học từ vựng tiếng anh nhớ lâu

Có một câu người học hay nói với Hằng, và nói với giọng đầu hàng: hôm qua tôi học, hôm nay tôi đã quên ngay.

Kèm theo đó thường là kết luận: chắc trí nhớ mình kém.

Hằng muốn gỡ kết luận đó ngay. Bạn nhớ được số tài khoản, nhớ lịch họp, nhớ tên hàng chục khách hàng, nhớ hàng trăm chi tiết phức tạp trong công việc mỗi ngày. Trí nhớ bạn hoạt động bình thường.

Vấn đề nằm ở cách bạn đang lưu từ vào đầu. Bạn đang lưu bằng mắt, mà mắt là kênh yếu nhất cho việc nhớ ngôn ngữ nói.

Vì sao học bằng mắt thì quên nhanh

Cách phổ biến nhất: viết từ tiếng Anh một cột, nghĩa tiếng Việt một cột, học thuộc.

Cách này lưu từ vào đầu bạn dưới dạng một hình ảnh chữ viết gắn với một nghĩa tiếng Việt. Ba chuyện xảy ra.

Một, bạn nhớ mặt chữ chứ không nhớ âm. Nhìn chữ thì nhận ra, nhưng nghe người ta nói thì không nhận ra, vì trong đầu bạn không có bản ghi âm của từ đó. Bạn thuộc từ mà nghe không ra chính từ đó.

Hai, từ nằm rời không có móc nối. Não người nhớ theo mạng lưới, không nhớ theo danh sách. Một từ đứng một mình không có gì để bám nên trôi rất nhanh.

Ba, bạn không dùng nó. Học xong gấp vở lại. Não thấy thông tin này không được gọi ra lần nào nên xếp vào loại không cần thiết và dọn đi.

Ba chuyện này cộng lại thành cảm giác hôm qua học hôm nay quên. Không phải trí nhớ kém, là cách nạp sai kênh.

Nhớ bằng âm nghĩa là gì

Đây là chỗ khác biệt lớn nhất trong cách Hằng khuyên.

Ngôn ngữ vốn là âm thanh. Chữ viết chỉ là cách ghi lại âm thanh, và ra đời sau rất lâu. Trẻ con nói được cả nghìn từ trước khi biết mặt chữ nào.

Nên khi bạn lưu một từ vào đầu, thứ đáng lưu là âm của nó, không phải hình dáng chữ.

Cụ thể, mỗi từ mới bạn học phải kèm ba thứ, theo đúng thứ tự này:

Một, âm đúng của từ. Tra phiên âm, biết từ đó gồm những âm nào, trọng âm nằm ở đâu.

Hai, cảm giác của miệng khi phát ra từ đó. Bạn phải đọc to. Cơ miệng ghi nhớ theo cách riêng của nó, bền hơn nhiều so với trí nhớ hình ảnh.

Ba, mới tới nghĩa và mặt chữ.

Rất nhiều người làm ngược: mặt chữ trước, nghĩa sau, âm thì bỏ hoặc đoán. Đảo lại thứ tự này thay đổi kết quả rõ rệt.

Và có một lợi ích kép: khi bạn lưu đúng âm, bạn nghe ra từ đó trong lời người khác. Từ vựng thành thứ dùng được cả khi nghe lẫn khi nói, chứ không nằm chết trên giấy.

Nếu nền âm của bạn còn lệch thì bước một sẽ khó. Xem Học phát âm trước hay từ vựng trước để hiểu vì sao thứ tự này quan trọng.

Học theo cụm, không học theo từ rời

Đây là thay đổi thứ hai, và nó giải quyết vấn đề móc nối.

Người bản xứ không ráp từng từ khi nói. Họ lấy sẵn cả cụm ra dùng. Trong đầu họ, những cụm hay dùng nằm thành khối.

Khi bạn học một từ rời, bạn có một viên gạch. Khi bạn học một cụm, bạn có một mảng tường dùng được ngay.

Cụm cũng dễ nhớ hơn từ rời, vì nó có ngữ cảnh. Ngữ cảnh chính là cái móc để trí nhớ bám vào.

Cách làm: mỗi khi gặp từ mới, đừng ghi mình từ đó. Ghi cả cụm mà nó xuất hiện, hoặc tự đặt nó vào một cụm bạn sẽ dùng thật trong công việc của mình.

Dùng lại đúng lúc sắp quên

Đây là thay đổi thứ ba.

Trí nhớ hoạt động theo một quy luật khá rõ: thông tin không được gọi ra sẽ mờ dần. Nhưng mỗi lần bạn gọi nó ra được, nó lại bám chắc hơn và mờ chậm hơn ở lần sau.

Điểm mấu chốt nằm ở chữ gọi ra. Đọc lại danh sách từ không phải gọi ra, đó là nhận diện, và nhận diện rất dễ. Gọi ra là bạn tự nhớ ra từ đó khi chưa nhìn thấy nó.

Cách làm đơn giản: che phần tiếng Anh, nhìn nghĩa tiếng Việt, tự nói ra từ tiếng Anh. Nói thành tiếng, không nghĩ thầm.

Nhịp gợi ý: ôn lại sau một ngày, sau ba ngày, sau một tuần, sau hai tuần. Mỗi lần cách xa hơn lần trước. Việc này tốn rất ít thời gian mà hiệu quả hơn nhiều so với học lại từ đầu.

Chọn từ nào để học

Nhiều người học theo danh sách một nghìn từ thông dụng nhất. Hằng thấy cách này ít hiệu quả với người đi làm.

Lý do: danh sách chung không khớp với đời sống riêng của bạn. Bạn học một trăm từ mà chín mươi từ không bao giờ dùng tới, nên chín mươi từ đó trôi mất.

Cách Hằng khuyên: lấy từ trong chính công việc và đời sống của bạn. Tuần này bạn phải viết email về chủ đề gì, họp về việc gì, thì học đúng nhóm từ đó.

Từ nào bạn dùng thật trong tuần sẽ được lặp tự nhiên vài chục lần, không cần ôn cũng nhớ. Đây là cách tiết kiệm công sức nhất.

Bảy ngày đầu tiên

Ngày một, chọn hai mươi từ hoặc cụm bạn chắc chắn sẽ dùng trong tuần này.

Ngày hai, tra phiên âm từng cái, đọc to, ghi âm. Chưa cần nhớ nghĩa.

Ngày ba, gắn nghĩa vào, và đặt mỗi cái vào một câu bạn sẽ nói thật.

Ngày bốn, che phần tiếng Anh, nhìn nghĩa, tự nói ra thành tiếng.

Ngày năm, dùng ít nhất năm cụm trong đó vào công việc thật, dù chỉ trong email.

Ngày sáu, ôn lại toàn bộ bằng cách gọi ra, không đọc lại.

Ngày bảy, ghi âm mình nói một đoạn ngắn có dùng các cụm đã học.

Hai mươi cụm một tuần nghe ít, nhưng là hai mươi cụm bạn nhớ thật và dùng được. Hơn hẳn hai trăm từ đọc lướt rồi quên.

Cách học từ vựng tiếng anh nhớ lâu, tóm lại

Bạn quên nhanh không phải vì trí nhớ kém, mà vì đang lưu bằng mắt thay vì bằng âm.

Ba thay đổi: nạp âm trước rồi mới tới nghĩa và mặt chữ, học theo cụm thay vì từ rời, và gọi ra đúng lúc sắp quên thay vì đọc lại.

Và chọn từ trong đời sống thật của bạn, đừng học danh sách chung.

Nếu bạn muốn xem cách nạp từ vào phần nói, đọc Phản xạ tiếng Anh là gì. Muốn tra âm cho chuẩn, xem Cách đọc phiên âm tiếng Anh.

Câu hỏi thường gặp

Cách học từ vựng tiếng anh nhớ lâu là gì?

Nạp âm của từ trước, rồi mới tới nghĩa và mặt chữ. Học theo cụm thay vì từ rời. Và ôn bằng cách tự gọi ra thành tiếng chứ không đọc lại danh sách.

Vì sao học xong hôm sau đã quên?

Vì bạn đang lưu bằng mắt, từ nằm rời không có móc nối, và bạn không dùng lại nó. Não thấy thông tin không được gọi ra lần nào nên dọn đi.

Mỗi ngày nên học bao nhiêu từ?

Ít mà dùng thật hơn nhiều mà đọc lướt. Hai mươi cụm một tuần, chọn từ chính công việc của bạn, sẽ nhớ tốt hơn hai trăm từ trong danh sách chung.

Có nên học theo danh sách từ thông dụng không?

Ít hiệu quả với người đi làm, vì phần lớn từ trong danh sách chung không khớp đời sống của bạn nên không được lặp lại và sẽ trôi.

Vì sao thuộc từ mà nghe vẫn không ra?

Vì bạn nhớ mặt chữ chứ không nhớ âm. Trong đầu bạn không có bản ghi âm đúng của từ đó nên khi nghe người bản xứ nói, não không nhận ra.

Lời mời từ Hằng

Nếu bạn đã học rất nhiều từ mà tới lúc cần vẫn không bật ra được, vấn đề thường nằm ở kênh nạp chứ không ở trí nhớ. Hằng mời bạn xem một buổi học miễn phí tại Speakout.Live. Đăng ký xong vào học ngay, không phải chờ lịch. Nạp đúng kênh rồi thì bạn sẽ thấy mình nhớ nhẹ nhàng hơn nhiều.