Bạn hăm hở bắt đầu. Duy trì được vài tuần. Rồi mông lung, rồi bỏ dở.
Lần sau bạn lại bắt đầu, với một khoá khác, một ứng dụng khác, một quyết tâm mới. Và cũng chừng ấy tuần thì đứt.
Sau vài vòng như vậy, cái đọng lại không phải là tiếng Anh. Cái đọng lại là niềm tin rằng mình là người không kiên trì.
Hằng muốn nói với bạn điều này trước: bạn đi làm, nuôi con, gánh cả gia đình, bạn thừa kiên trì. Cái bạn thiếu là loại động lực đúng và một cách đo tiến bộ. Thiếu hai thứ đó thì ai cũng đứt, không riêng bạn.
Hằng hay chia động lực làm ba mức, ví như ba loại lửa.
Sợ là lửa giấy. Sợ mất việc, sợ thua kém đồng nghiệp trẻ hơn, sợ con thiệt thòi vì mẹ không giỏi. Lửa này bùng rất mạnh. Bạn đăng ký ngay trong đêm, học liền ba ngày. Rồi nỗi sợ nguôi đi, hoặc bạn quen với nó, thế là lửa tắt. Thường tắt trong khoảng hai tới ba tuần.
Muốn là lửa củi. Muốn lương cao hơn, muốn vị trí tốt hơn, muốn đồng hành cùng con. Lửa này bền hơn lửa giấy, cháy được vài tháng. Nhưng nó vẫn tàn, nhất là khi kết quả chưa tới mà công sức thì đã bỏ ra nhiều.
Yêu là lửa than. Không bốc, nhìn tưởng yếu, nhưng âm ỉ rất lâu. Học vì thương chính mình. Vì muốn phiên bản mình một năm nữa khác đi. Vì thấy việc học này là món quà mình tặng mình, không phải nghĩa vụ.
Phần lớn người học bắt đầu bằng lửa giấy. Không sao cả, nó giúp bạn khởi động. Vấn đề là nếu không chuyển sang lửa than thì đến tuần thứ ba bạn sẽ không còn gì để đi tiếp.
Có một chuỗi Hằng thấy lặp lại nhiều lần.
Người học vì sợ, học một thời gian không thấy kết quả như mong, rồi sinh bực. Bực thì tìm chỗ đổ: chương trình không hay, người hướng dẫn không hợp, hoàn cảnh không cho phép, mình không có năng khiếu.
Càng đổ lỗi càng bế tắc, vì mọi nguyên nhân đều nằm ngoài tầm tay mình.
Chỉ khi quay vào trong và hỏi thật lòng, mình đã làm Đúng chưa, đã Đủ chưa, đã Đều chưa, thì mới thấy lối ra. Ba câu hỏi đó cụ thể, kiểm được, và nằm trong tầm tay bạn.
Đây là phần kỹ thuật nhưng lại ảnh hưởng rất mạnh đến cảm xúc.
Tiến bộ trong việc học nói diễn ra chậm và âm thầm. Tai bạn quen dần theo từng ngày, nên bạn không nhận ra mình đã khác. Bạn chỉ thấy hôm nay cũng như hôm qua, và kết luận mình giậm chân.
Cách chữa rất đơn giản: ghi âm từ ngày đầu tiên.
Mỗi tuần một lần, bạn mở bản ghi tuần một ra nghe. Bạn sẽ nghe ra khác biệt mà cảm giác hàng ngày không cho bạn thấy. Bản ghi không quên, còn cảm giác thì quên rất nhanh.
Rất nhiều người bỏ cuộc không phải vì không tiến bộ, mà vì không có bằng chứng nào cho thấy mình đang tiến bộ.
Nói tiếng Anh trôi chảy là một mục tiêu đẹp nhưng vô hình. Bạn không biết hôm nay mình đã tới gần hơn bao nhiêu, nên mỗi ngày đều thấy như chưa đi được bước nào.
Đổi sang một thứ đo được: tuần này sửa xong ba âm. Tuần này thuộc năm cụm dùng trong công việc. Tuần này ghi âm đủ bảy ngày không đứt.
Đây cũng là lý do lộ trình của Speakout đi theo sáu cấp rõ ràng: Âm, Từ, Cụm, Câu, Đoạn, Bài. Bạn luôn biết mình đang ở cấp nào và cần làm gì tiếp, thay vì lơ lửng giữa một mục tiêu mơ hồ.
Một, hạ chuẩn thay vì bỏ. Ngày quá bận thì làm ba phút. Ba phút vẫn giữ được mạch. Số không mới là thứ phá mạch. Câu hôm nay không đủ thời gian thì thôi khỏi làm chính là câu mở đầu của mọi lần bỏ cuộc.
Hai, gắn việc học vào một việc sẵn có. Sau khi pha cà phê sáng thì đọc mười phút. Sau khi đặt con ngủ thì ngồi vào bàn. Việc cũ kéo việc mới đi, bạn đỡ tốn ý chí, mà ý chí cuối ngày thì ai cũng cạn.
Ba, có người biết bạn đang học. Không cần lớp đông. Chỉ cần một người nghe bạn đọc mỗi tuần, hoặc một nhóm nhỏ cùng đi. Học một mình dễ nản là chuyện có thật, không phải bạn yếu đuối.
Bốn, đổi câu hỏi khi mệt. Đừng hỏi hôm nay mình có muốn học không, vì câu trả lời lúc mệt luôn là không. Hỏi mình học cái này cho ai. Câu đó kéo bạn về lửa than.
Ngày một, viết ra giấy lý do thật của bạn, rồi tự xếp nó vào Sợ, Muốn, hay Yêu. Nếu là Sợ, viết thêm một lý do thuộc nhóm Yêu.
Ngày hai, ghi âm giọng đọc của bạn một đoạn ngắn. Đây là mốc đo.
Ngày ba tới ngày sáu, học mỗi ngày, ngày bận thì ba phút, không bỏ hẳn.
Ngày bảy, ghi âm lại chính đoạn ngày hai, nghe hai bản cạnh nhau.
Mục tiêu tuần đầu không phải giỏi lên, mà là bảy ngày không đứt và có một mốc đo trong tay.
Lửa giấy giúp bạn bắt đầu, lửa than mới đưa bạn đi tới. Chuyển dần từ sợ sang thương chính mình.
Ghi âm từ ngày đầu để có bằng chứng, vì cảm giác không cho bạn thấy tiến bộ.
Đổi mục tiêu mờ thành mục tiêu đo được theo từng cấp. Ngày bận thì hạ chuẩn, đừng về số không.
Nếu bạn muốn thiết kế cụ thể ba mươi phút mỗi ngày, đọc Học tiếng Anh 30 phút mỗi ngày. Còn nếu bạn thấy mình học mãi không nhích, xem Học tiếng Anh mãi không tiến bộ.
Chuyển loại động lực từ sợ sang thương chính mình, có cách đo tiến bộ bằng ghi âm, và hạ chuẩn xuống vài phút vào ngày bận thay vì bỏ hẳn.
Vì phần lớn người bắt đầu bằng nỗi sợ, mà nỗi sợ nguôi đi sau khoảng hai tới ba tuần. Cùng lúc đó kết quả chưa thấy rõ, nên bạn thấy vô nghĩa và dừng.
Ghi âm từ ngày đầu, mỗi tuần nghe lại. Tai bạn quen dần theo ngày nên không tự nhận ra thay đổi, còn bản ghi thì cho bằng chứng rõ ràng.
Khó hơn hẳn. Có ít nhất một người nghe bạn mỗi tuần, hoặc một nhóm nhỏ cùng đi, sẽ giữ mạch tốt hơn nhiều. Đây là nhu cầu thật, không phải yếu đuối.
Hạ xuống ba phút, làm khối nhỏ nhất. Giữ mạch quan trọng hơn số phút. Về số không mới là thứ làm bạn đứt hẳn.
Nếu bạn đã bắt đầu lại nhiều lần và mỗi lần đều đứt ở cùng một chỗ, vấn đề thường không nằm ở ý chí của bạn. Hằng mời bạn xem một buổi học miễn phí tại Speakout.Live. Đăng ký xong vào học ngay, không phải chờ lịch. Khi biết mình đang xây đúng chỗ nào và đo được tiến bộ mỗi tuần, việc giữ nhịp sẽ nhẹ hơn nhiều.
Một buổi học miễn phí. Đăng ký xong là vào học ngay.
Đăng ký tại Speakout.Live