Câu Hằng nghe nhiều nhất từ những người bước qua tuổi 35, 40, 50 là câu này: "Chị ơi, em già rồi, học không vào nữa đâu."
Họ nói bằng giọng chắc nịch, như thể đó là một sự thật đã đóng đinh. Rồi họ kể ra một danh sách dài: đầu óc không còn nhanh, trí nhớ kém, con cái công việc bận rộn, học trước quên sau. Nghe xong, Hằng thường hỏi lại một câu: vậy hồi hai mươi tuổi, bạn học tiếng Anh vào chưa?
Phần lớn im lặng. Vì hồi trẻ họ cũng học mãi mà không nói được. Vậy thì cái khiến bạn học không vào không phải là tuổi. Học tiếng Anh ở tuổi 40 khó hay dễ, hoá ra không nằm ở con số trên giấy khai sinh. Nó nằm ở chỗ khác, chỗ mà bài này Hằng sẽ chỉ cho bạn.
Hãy thành thật với nhau một chút. Cái cảm giác "học mãi không vào" mà bạn đang có ở tuổi 40, bạn đã có nó từ năm hai mươi tuổi rồi. Học mười năm phổ thông với đại học, nạp đủ thứ từ vựng ngữ pháp, mà tới lúc cần nói vẫn cứng miệng.
Vậy nếu hồi trẻ, đầu óc còn nhanh nhẹn, mà bạn vẫn không nói được, thì vấn đề đâu phải ở tuổi. Vấn đề là bạn chưa bao giờ được chỉ đúng cách bắt đầu.
Sau này đồng hành cùng hàng ngàn học viên, Hằng khẳng định một điều: đại đa số người Việt học tiếng Anh không thành công không phải vì thiếu thông minh, cũng không phải vì thiếu năng khiếu. Mà vì họ xây nhà trên một cái móng lệch. Cái móng đó là phát âm. Học từ vựng, ngữ pháp, mẫu câu chồng chất lên trên một nền phát âm sai từ đầu, thì càng học càng đuối, càng cố càng nản.
Nếu chăm chỉ mà giỏi được tiếng Anh, thì bạn đã giỏi từ mười năm trước rồi. Bạn đâu có lười. Bao nhiêu khoá đã đóng tiền, bao nhiêu app đã tải, bao nhiêu cuốn sổ chép từ mới chép đầy rồi để đó. Cái bạn thiếu chưa bao giờ là cố gắng. Cái bạn thiếu là một phương pháp đúng.
Nên trước khi đọc tiếp, Hằng mong bạn đặt xuống cái gánh nặng bạn mang bao năm nay. Cái gánh mang tên "tại mình dốt, tại mình già". Đặt nó xuống đi. Rồi mình bắt đầu lại cho đúng.
Có một câu Hằng luôn nhắc học viên lớn tuổi: tiền không mua được hai thứ, tuổi trẻ và khả năng học tiếng Anh.
Nghe qua tưởng là một câu buồn, nhắc bạn rằng thời gian đã trôi. Nhưng Hằng muốn bạn nghe nó theo chiều ngược lại. Khả năng học tiếng Anh là thứ tiền không mua được, nghĩa là dù bạn giàu tới đâu, bạn cũng không thể trả tiền để ai đó giỏi tiếng Anh thay bạn. Nó phải do chính bạn bỏ công ra học.
Mà nếu đã vậy, thì tuổi nào bắt đầu chẳng được. Cái quyết định không phải là bạn bao nhiêu tuổi, mà là bạn có chịu bắt đầu hay không. Người bắt đầu ở tuổi 40 rồi kiên trì, sau vài năm sẽ đi xa hơn hẳn người mãi đứng ở vạch xuất phát vì nghĩ mình đã quá trễ.
Học tiếng Anh ở tuổi 40 không phải là cuộc đua với người trẻ. Nó là cuộc đi bộ của riêng bạn, so với chính bạn của hôm qua.
Người ta hay nghĩ trẻ con học ngoại ngữ nhanh hơn người lớn. Điều đó đúng ở một vài khía cạnh, như bắt chước âm. Nhưng người trưởng thành có những lợi thế mà trẻ con không có, và ít ai nói cho bạn nghe.
Một, bạn có kiến thức nền dày. Tiếng Anh không chỉ là ngôn ngữ, tiếng Anh là kiến thức. Một người 40 tuổi đã đọc nhiều, trải nhiều, hiểu chuyện đời. Khi học một chủ đề, bạn có sẵn bối cảnh trong đầu để móc nối, nhớ nhanh và hiểu sâu hơn đứa trẻ chỉ học vẹt.
Hai, bạn có ý chí. Trẻ con học vì bị bắt học. Người lớn học vì tự mình chọn. Mà cả hành trình học tiếng Anh, Hằng nhận ra, thực chất là một cuộc rèn ý chí. Ai giữ được ý chí, người đó về đích. Người 40 tuổi hiểu rõ mình muốn gì và vì sao mình cần nó, đó là một sức mạnh rất lớn.
Ba, bạn biết mình học để làm gì. Bạn không học tiếng Anh cho vui. Bạn học để giữ công việc, để đồng hành cùng con, để mở một cánh cửa mới cho đời mình. Cái lý do rõ ràng đó chính là nhiên liệu để bạn đi đường dài.
Học tiếng Anh ở tuổi 40 không thất bại vì thiếu phương pháp. Nhiều khi nó thất bại vì hết lửa giữa đường. Nên chọn đúng loại lửa để nhóm là chuyện sống còn.
Hằng thấy có ba mức động lực, và mỗi mức cháy một kiểu khác nhau.
Mức thứ nhất là SỢ, giống lửa giấy. Sợ mất việc, sợ thua kém đồng nghiệp, sợ con mình thiệt thòi. Lửa này bùng lên rất nhanh và mạnh, nhưng cháy cái là tàn. Được vài tuần là nguội.
Mức thứ hai là MUỐN, giống lửa củi. Muốn lương cao hơn, muốn một vị trí tốt hơn, muốn nói chuyện được với đối tác nước ngoài. Lửa này cháy lâu hơn lửa giấy, nhưng rồi cũng lụi dần theo thời gian, nhất là khi gặp giai đoạn học mãi chưa thấy tiến bộ.
Mức thứ ba là YÊU, giống lửa than. Yêu chính mình, thương con, thương gia đình. Lửa than cháy âm ỉ, không bùng lên dữ dội, nhưng bền bỉ qua năm tháng. Người học vì yêu là người đi được đường dài nhất.
Nên nếu bạn đang định bắt đầu ở tuổi này, hãy hỏi mình một câu thật sâu: mình học tiếng Anh vì sợ, vì muốn, hay vì thương? Nhóm cho được ngọn lửa than trong lòng, bạn sẽ không cần ai thúc mỗi ngày.
Có một điều Hằng phải nói thẳng, vì nói thẳng mới thương nhau thật. Học tiếng Anh là một kỹ năng, mà kỹ năng nào cũng cần thời gian để thuần thục.
Người thợ làm móng học hai năm mới chắc tay. Người thợ mộc học bốn năm mới đóng được cái bàn cái tủ cho ra hồn. Vậy mà nhiều người nghĩ học tiếng Anh sáu tháng là nói trôi chảy như người ta trên YouTube. Kỳ vọng đó sai, và chính nó làm bạn bỏ cuộc sớm, ngay khi chưa kịp thấy quả.
Ở tuổi 40, bạn có một lợi thế mà người trẻ chưa có: bạn đủ từng trải để hiểu rằng thứ gì bền đều cần thời gian. Muốn nhanh thì phải từ từ, đi chậm mà chắc mới gọi là đi nhanh. Bạn xây lại từ cái móng phát âm, đi đúng thứ tự từ Âm, tới Từ, tới Cụm, tới Câu, không nhảy cóc. Nghe thì lâu, nhưng đó mới là con đường ngắn nhất, vì bạn không phải quay lại đập đi làm lại lần nữa.
Chị Linh, một học viên của Hằng, bắt đầu học lại khi đã 50 tuổi. Chị cũng từng nói y hệt: "Chị già rồi, sợ không theo nổi tụi trẻ." Nhưng chị chịu bắt đầu từ cái móng, chịu đi từ từ, mỗi ngày một chút. Chị không so với ai, chỉ so với chính mình hôm qua. Và chị đã đi được, xa hơn nhiều so với cái ngày chị nghĩ mình đã hết cơ hội.
Học tiếng Anh ở tuổi 40 có còn kịp không? Còn kịp. Cái khiến người ta không nói được tiếng Anh không phải là tuổi, mà là học sai nền tảng từ đầu. Chỉ cần bạn xây lại từ cái móng phát âm và đi đúng thứ tự, tuổi 40 hay 50 vẫn học được. Nhiều học viên của Hằng bắt đầu ở tuổi này và đã đi rất xa.
Tuổi 40 trí nhớ kém hơn, học từ vựng có khó hơn không? Trí nhớ máy móc có thể chậm hơn hồi trẻ, nhưng người lớn có kiến thức nền dày để móc nối, nên nhớ theo bối cảnh lại sâu và bền hơn. Bí quyết là đừng học từ đơn lẻ, hãy học từ trong ngữ cảnh và theo chủ đề đời sống.
Bận công việc và con cái, mỗi ngày cần học bao lâu? Không cần nhiều, cần đều. Ba mươi phút mỗi ngày đúng cách còn hơn cày dồn cuối tuần rồi bỏ trống cả tuần. Điều quan trọng là giữ được ngọn lửa bền, học vì thương chính mình chứ không vì sợ.
Mất gốc lâu năm rồi, tuổi này bắt đầu lại từ đâu? Bắt đầu từ phát âm, tức là từ cái móng, chứ không phải lao vào học thêm từ vựng. Hằng có viết riêng một bài về chuyện này, bạn xem ở Mất gốc tiếng Anh nên bắt đầu từ đâu và Học tiếng Anh giao tiếp: lộ trình cho người Việt.
Nếu đọc tới đây bạn nhận ra suốt bao năm mình đã tự trách nhầm, rằng cái thiếu không phải là năng khiếu hay tuổi trẻ, mà là một phương pháp đúng, thì tin tốt là phương pháp thì học được, ở bất cứ tuổi nào.
Hằng có làm một tài liệu nhỏ tặng bạn: Lộ trình học lại tiếng Anh cho người trên 35 tuổi, đi từ móng, mỗi ngày 30 phút. Bạn để lại email, Hằng gửi bạn bản PDF.
Và nếu bạn muốn nghe Hằng chỉ cặn kẽ cách bắt đầu lại cho đúng, Hằng có một buổi học miễn phí. Bạn đăng ký tại speakout.live, đăng ký xong là vào học ngay.
Bạn không thiếu cố gắng. Bạn cũng không quá già. Bạn chỉ chưa được chỉ đúng chỗ để bắt đầu. Đặt cái gánh "tại mình" xuống đi, rồi bắt đầu lại. Chưa bao giờ là quá muộn.
Một buổi học miễn phí. Đăng ký xong là vào học ngay.
Đăng ký tại Speakout.Live